Anticholinergica of parasympaticolytica
Kortwerkend
Het kortwerkende anticholinergicum ipratropium geeft een bronchusverwijdend effect. De werking treedt met circa 20-30 minuten in, is maximaal na 1-2 uur en houdt 4-6 uur aan. Daarnaast bewerkstelligt het een afname van de frequentie en ernst van het hoesten en een vermindering van de hoeveelheid sputum. Dit laatste effect ontbreekt bij bètamimetica.
Langwerkend
Het langwerkende tiotropium wordt eenmaal daags geïnhaleerd. De werking treedt binnen 30 minuten in en duurt meer dan 24 uur. Het geeft een verbetering van de longfunctie en benauwdheid, minder exacerbaties en verbetering van kwaliteit van leven, in vergelijking met ipratropium en het langwerkende bètamimeticum salmeterol. Daarnaast geeft het een verbetering van het inspanningsvermogen.
β2-sympathicomimetica (β2-agonisten, bètamimetica)
Deze geven relaxatie van het gladde spierweefsel van de bronchuswand van de centrale luchtwegen. Bij sommige COPD-patiënten is er een sterkere vermindering van klachten na gebruik van bètamimetica dan men op basis van de geringe verbetering van longfunctie zou vermoeden.
Kortwerkende (snelwerkende) bètamimetica
Kortwerkende (salbutamol, terbutaline) geven een snelle en effectieve verwijding van de luchtwegen. Effect is merkbaar binnen enkele minuten. Binnen 10 minuten is 80-90% van het effect bereikt en na 1 uur is het effect optimaal. Het effect houdt 4-6 uur aan.
Langwerkende bètamimetica
Bij COPD-patiënten hebben langwerkende bètamimetica (salmeterol of formoterol) een gunstig effect op het klachtenpatroon, de longfunctie en het inspanningsvermogen. Ze verbeteren tevens de kwaliteit van leven. De verbetering van de benauwdheid, het gemakkelijker kunnen ademen en het lichamelijk actiever kunnen zijn, zijn van grote waarde. Dit is veel belangrijker dan eventuele verbeteringen van de longfunctie zoals die met een apparaat gemeten wordt. Longfunctieverbetering treedt maar weinig of niet op en lijkt voor de beoordeling van het effect van langwerkende bètamimetica minder geschikt.
Preparaten
| salbutamol
| poederinhalator
Novolizer, Cyclocaps, Diskus
| 100, 200 en 400
| 1-4 dd 100-400
| 1600
|
|
| dosisaerosol; Autohaler
| 100 en 200
| 4 dd 100-200
| 1600
|
| terbutaline
| poederinhalator
Turbuhaler
| 250 en 500
| 4 dd 250-500
| 4000
|
| formoterol
| poederinhalator
Turbuhaler, Clickhaler, Novolizer
| 6 en 12
| 2 dd 6-12
| 48
|
|
| dosisaerosol
| 12
| 2 dd 12
| 48
|
| salmeterol
| dosisaerosol
| 25
| 2 dd 25
| 100
|
| salmeterol
| poederinhalator
Diskus
| 50
| 2 dd 50
| 100
|
| ipratropium
| dosisaerosol
| 20
| 4 dd 1-2 inhalaties
| 320
|
|
| poederinhalator
Inhaletten, Cyclocaps
| 40
| 4 dd 1(-2) inhalettes
| 320
|
| tiotropium
| poederinhalator
| 18
| 1 dd 18
| 18
|
Combinatie anticholinergicum met bčtamimeticum
Het kan zinnig zijn beide middelen te combineren, doordat een bètamimeticum voornamelijk op de grotere luchtwegen werkt en een anticholinergicum op de kleinere luchtwegen. Bovendien werken ze op verschillende plaatsen.
Devices, stofnamen, productnamen, sterkte, doses, bijsluiters, SPC's en fabrikanten:
Anticholinergica
Kortwerkende bčtamimetica
Langwerkende bčtamimetica
Anticholinergicum met kortwerkend bčtamimeticum
NHG-Standaard COPD 2007
