In het Pharmaceutisch Weekblad (PW) van 26 oktober 2007 bespreekt collega Swart-Zuijderduijn de NHG-Standaard COPD 2007. In dit artikel geeft zij tips voor een FTO.
Tips
- De gelijktijdig verschenen Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak (LESA) COPD laat de rol van de apotheker onbelicht. Het is evident dat tussen huisarts en apotheker afspraken gemaakt moeten worden over instructie en begeleiding van de COPD-patiënt, zodat de informatie die de arts verstrekt eenduidig is en door de apotheek wordt herhaald, opdat de boodschappen beklijven.
- Voorafgaand aan de keuze voor een bepaald type bronchusverwijder is het noodzakelijk dat de huisarts stil staat bij het klinische effect dat met deze therapie wordt beoogd en welke inhalatievorm de meest geschikte is.
- Het belang van de uniformiteit van de toedieningsvorm bij meerdere middelen kan worden besproken.
- Een verhoogd gebruik van kortwerkende luchtwegverwijders kan duiden op verkeerd gebruik van de inhalator of op aanhoudende dyspneu, een indicatie voor een LWBM. De apotheker kan dit signaleren.
- Bij een hoge continue dosering van inhalatiecorticosteroïden is de kans op bijwerkingen groot. Dit verdient dan ook de aandacht van de huisarts. De apotheker kan hier op screenen.
- Het stoppen met acetylcysteïne kan worden besproken.
Kanttekeningen van auteur NHG-Standaard
Ivo Smeele, voorzitter van de werkgroep NHG-Standaard COPD, plaatst in het PW van 14 december 2007 enkele kanttekeningen bij de tips.
"De tips voor FTO raken mijns inziens niet de kern van de NHG-Standaard. Hier enkele aanvullende tips.
- Het bespreken van overgebruik van inhalatiecorticosteroïden bij licht- en matig-ernstige COPD. Bij lichte COPD is er geen indicatie, bij < 14 % van matige COPD is er mogelijk een indicatie. Dit staat in schril contrast met de prescriptie van inhalatiecorticosteroïden en van de combinatiepreparaten (langwerkende + inhalatiecorticosteroïden), waarvoor eigenlijk geen indicatie bij lichte en matige COPD is.
- Het beleid bij het staken van inhalatiecorticosteroïden kan de revue passeren, geïllustreerd aan het aantal voorschriften inhalatiecorticosteroïden bij licht- en matig-ernstige COPD. Het kan omgezet worden in een haalbaar en meetbaar doel waarop tijdens een volgend FTO teruggekomen kan worden.
- De NHG-Standaard adviseert te starten met kortwerkende bronchusverwijders. Aan de hand van prescriptiecijfers, die een helder beeld hierover kunnen geven, kan dit besproken worden.
- Onduidelijk is wat met de tip over "klinisch effect" van luchtwegverwijders bedoeld wordt. De verschillen in effectiviteit tussen kortwerkende en langwerkende bronchusverwijders zijn (ook in de GOLD-richtlijnen) gebaseerd op onderzoek bij (zeer) ernstige COPD. Volgens de CBO-richtlijn en de NHG-Standaard zijn de verschillen in effectiviteit tussen de anticholinergica en β-2-sympathicomimetica gering en is er weinig direct vergelijkend onderzoek tussen kortwerkende en langwerkende middelen gedaan bij milde en matige COPD."
Checklist afspraken artsen en apothekers
De 'Checklist samenwerking Astma/COPD' is een bijlage bij de LESA 2006. Deze checklist is gemaakt als hulpmiddel bij de Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak(LESA) Chronische medicatie bij astma/COPD en diabetes mellitus type 2. Huisartsen en apothekers kunnen deze checklist gebruiken om per activiteit af te spreken wie wat doet. Het maken van werkafspraken vindt plaats in een overleg van huisartsen en apothekers. Het advies in de LESA is om voor het maken van afspraken zo mogelijk gebruik te maken van een reeds bestaand overleg zoals het FTO.
Referenties
LESA 2007
Swart-Zuijderduijn MJ. NHG-Standaard COPD. Geen plaats meer voor acetylcysteïne.
Ivo Smeele. Kanttekeningen COPD (2)
NHG-Standaard COPD 2007
GOLD Richtlijn 2007
CBO richtlijn 2007
LESA checklist Astma COPD 2006
