8. Anti-inflammatoire therapie: corticosteroïden

A. Corticosteroïden
Dit zijn de effectiefste middelen tegen allergie en inflammatie van de bronchuswand, tevens hebben ze een duidelijk effect op de bronchiale hyperreactiviteit. Ze zijn de hoeksteen van ontstekingsremmende therapie bij astma. Effect is na 7 dagen merkbaar, maar het kan enige weken duren voordat dit effect maximaal is.

Het gebruik om bij toegenomen klachten de dosis inhalatiecorticosteroïden tijdelijk te verdubbelen is minder effectief dan toevoegen van een bètamimeticum.

Middelen voor inhalatietherapie
De voorkeur gaat uit naar beclometason, budesonide of fluticason, waarmee veel ervaring is opgedaan. Van deze middelen zijn meerdere toedieningsvormen beschikbaar en kunnen ook bij kinderen worden toegepast. Vooralsnog is er geen reden om ciclesonide in het voorschrijfpatroon op te nemen. Aangezien de ervaring met ciclesonide beperkt is en er bovendien onvoldoende gepubliceerd onderzoek beschikbaar is om een eigen plaats binnen de totale groep inhalatiecorticosteroïden te rechtvaardigen. (Farmacotherapeutisch Kompas 2008)

ICS Klik hier voor een overzicht van de devices

Middel*	Lage dagdosis	Matige dagdosis	Hoge dagdosis
Beclometason inhalatiepoeder of dosisaerosol	200-400 µg	> 400-800 µg	> 800-1600 µg
Budesonide inhalatiepoeder of dosisaerosol	200-400 µg	> 400-800 µg	> 800-1600 µg
Fluticason inhalatiepoeder of dosisaerosol	100-250 µg	> 250-500 µg	> 500-1000 µg

Bron: NHG-Standaard Astma bij volwassenen 2007

* Bij sommige dosisaerosolen of poederinhalatoren gelden lagere doseringen: raadpleeg het Farmacotherapeutisch Kompas

In de geadviseerde doses zijn er qua effectiviteit, bijwerkingen en veiligheid geen duidelijke verschillen tussen de inhalatiecorticosteroïden.

Exacerbatie van astma
Bij exacerbatie van astma wordt een stootkuur gegeven met oraal prednis(ol)on 's morgens 30 mg gedurende 7-10 dagen. De stootkuur wordt gegeven zonder afbouw. Bijwerkingen soms: vasthouden van vocht, hoofdpijn, spierzwakte, maagulcus.

Bijwerkingen inhalatiecorticosteroïden
Bijwerkingen zijn soms: candidose van het mond- of keelslijmvlies, heesheid, keelirritatie; zelden: bijnierschorsremming.

Schimmelinfectie van het slijmvlies van de mond of de keel oftewel candidose (5% van de gebruikers) kan deels voorkómen worden door na het inhaleren tweemaal te gorgelen met water: de eerste keer gorgelen, spoelen en uitspugen, de tweede keer gorgelen, spoelen en doorslikken. De bijwerkingen kunnen ook geminimaliseerd / voorkomen worden door te inhaleren voor de maaltijd of voor het tandenpoetsen. Het gebruik van een dosisaerosol met voorzetkamer in plaats van een droogpoederinhalator kan ook het aantal gevallen van candidose en heesheid verminderen.

De eventuele bijnierschorsremming bij kinderen moet opgespoord worden door drie- tot zesmaandelijks lengte en gewicht te bepalen. Deze uitslagen worden vergeleken met de te verwachten groeicurve. De meeste kinderen met astma bereiken een normale eindlengte, hetgeen recent nog eens bevestigd is.

Zou de groeicurve afbuigen bij gebruik van inhalatiecorticosteroïden, dan komt dat vooral door de ernst van de ziekte - juist die kinderen hebben inhalatiecorticosteroïden nodig! - of door onderbehandeling.

Combinaties met corticosteroïden
Er bestaan combinatiepreparaten van inhalatiecorticosteroïden met langwerkende bètamimetica. In situaties waarin van een combinatie van middelen gebruikgemaakt moet worden, verdient uit oogpunt van eenvoud en therapietrouw een combinatiepreparaat de voorkeur.

Met budesonide/formoterol wordt een snel bronchusverwijdend effect bereikt en de hoeveelheid geneesmiddel kan aangepast worden zonder van apparaat te wisselen. Budesonide/formoterol in de Turbuhaler is geregistreerd voor 'zo nodig'-gebruik bij astma als toevoeging aan onderhoudsmedicatie (stap 3).

merknaam	bestanddelen	toedieningsvorm	per dosis
Symbicort®	budesonide/formoterol	Turbuhaler	100/6, 200/6 en 400/12
Seretide®	fluticason/salmeterol	Diskus	100/50, 250/50 en 500/50
Seretide®	fluticason/salmeterol	aerosol	50/25, 125/25 en 250/25