De NHG-Standaard 'Astma bij kinderen' hanteert een stappenplan. Hierbij wordt een vast doseringsschema gehanteerd volgens het
step-up-mechanisme. Voor een volgende stap wordt gezet wordt eerst de therapietrouw en inhalatietechniek beoordeeld.
Kinderen tot 6 jaar
Tot 6 jaar is de diagnose astma vaak niet met zekerheid te stellen en wordt volstaan met een symptoomdiagnose. Gezien de onzekere diagnose heeft starten van medicatie altijd het karakter van een proefbehandeling. De behandeling moet kritisch geëvalueerd worden.
Stap 1
Start met een kortwerkende luchtwegverwijder, gedurende één tot twee weken. Evalueer het effect. Stop de medicatie indien de klachten over zijn.
Stap 2
Voeg bij onvoldoende reactie op stap 1 een inhalatiecorticosteroïd toe gedurende vier tot zes weken. Overweeg een proefbehandeling indien de klachten snel na staken van kortwerkende luchtwegverwijder recidiveren. Probeer bij voldoende effect de dosering in periodes van twee tot vier weken te verminderen. Verwijs bij onvoldoende effect van een inhalatiecorticosteroïd het kind naar de kinder(long)arts.
Kinderen van 6 jaar en ouder
In deze leeftijdscategorie kan en dient de diagnose astma zo goed mogelijk geobjectiveerd te worden.
Stap 1
Kortwerkende luchtwegverwijder bij intermitterend optreden van symptomen (eenmaal per week of minder). Bij inspanningsastma 10 tot 15 minuten vóór de inspanning één of twee of 2 inhalaties; dit geeft ongeveer 2 uur luchtwegverwijding.
Stap 2
Inhalatiecorticosteroïd toevoegen bij persisterende klachten (2 of meer dagen per week) of meer dan 2 x daags een bronchusverwijder.
Stap 3
Als het kind klachten blijft houden ondanks adequate opvolging van de medicamenteuze en niet-medicamenteuze adviezen en een goede inhalatietechniek, dan is er sprake van ernstig persisterend astma. Dit is een indicatie voor verwijzing naar de kinder(long)arts.
Stap 1: kortwerkende bèta-2-sympathicomimetica
| toedieningsvorm
| dosisaerosol-inhalatiekamer:
- ≤ 4 jaar: masker
- > 4-6 jaar: mondstuk
| poederinhalator&dagger
|
| salbutamol
| 100 µg, zo nodig tot 4 dd 1 à 2 puffs
| 100-400 µg, zo nodig tot 4 dd 1 inhalatie
|
| terbutaline
|
| 250-500 µg, zo nodig tot 4 dd 1 inhalatie
|
| fenoterol
|
| 200 µg, zo nodig tot 4 dd 1 inhalatie
|
Stap 2: inhalatiecorticosteroïden*
| toedieningsvorm
| dosisaerosol-inhalatiekamer met masker
| dosisaerosol-inhalatiekamer met mondstuk
| poederinhalator&dagger of autohaler
|
| beclometason
| 100 µg 2 dd 2 puffs
| 100 µg 2 dd 2 puffs
| 200 µg 2 dd 1 inhalatie
|
| budesonide
| 200 µg 2 dd 1 puff
| 200 µg 2 dd 1 puff
| 200 µg 2 dd 1 inhalatie
|
| fluticason
| 50 µg 2 dd 2 puffs
| 125 µg 2 dd 1 puff
| 100 µg 2 dd 1 inhalatie
|
| beclometason extrafijn
| 100 µg 2 dd 1 puff
| 100 µg 2 dd 1 puff
| 100 µg 2 dd 1 puff via autohaler
|
* Start van inhalatiesteroïden heeft in alle gevallen het karakter van een proefbehandeling die 2-4 weken na de start geëvalueerd dient te worden.
&dagger Bij sommige inhalatoren gelden lagere doseringen: raadpleeg het Farmacotherapeutisch Kompas.
Oorzaken van falen van de behandeling van astma
Alvorens over te gaan naar een volgende stap van het stappenplan, dient de behandelaar zich af te vragen wat de oorzaak is van het falen van de behandeling van de onderhavige stap.
Veel voorkomende oorzaken van falen van de behandeling zijn de volgende.
a. onvoldoende effectieve behandeling
- onvoldoende therapietrouw
- blootstelling aan allergene prikkels
- blootstelling aan niet-allergene prikkels, zoals sigarettenrook
- insufficiënte inhalatietechniek
b. andere oorzaak
- frequent:
- recidiverende of chronische infecties van de bovenste luchtwegen
- allergische rhinitis
- disfunctionele ademhaling
- soms:
- gastro-oesofageale reflux
- kinkhoest
- corpus alienum
NHG-Standaard Astma bij kinderen 2006
NHG-Standaard Astma bij kinderen lacunes januari 2008
