Astma
De diagnose astma staat vast als bij kinderen vanaf 6 jaar en volwassenen met periodiek optreden van dyspneu, piepen op de borst en/of (productief) hoesten reversibiliteit op bronchusverwijders is aangetoond. De klacht expiratoir piepen is essentieel.
Symptoomdiagnose 'recidiverend piepen al dan niet met hoesten'
Als een kind alleen overdag of 's nachts hoest maar niet piept, ook niet bij onderzoek van de longen, of benauwdheid heeft bij inspanning zonder piepen is astma onwaarschijnlijk.
In de NHG-Standaard 'Astma bij kinderen' wordt de symptoomdiagnose onderscheiden bij kinderen tot 6 jaar. Deze symptoomdiagnose wordt ook wel 'symptoomdiagnose astma' genoemd.
Klachten worden toegeschreven aan een toename van bronchiale prikkelbaarheid in aansluiting op een virale luchtweginfectie. Het is 'normaal' dat met name hoesten wekenlang aanhoudt! In die situaties wordt nogal eens gedacht aan de mogelijkheid van een bacteriële superinfectie. Dat blijkt zelden het geval te zijn.
De diagnose (allergisch) astma bij kinderen tot 6 jaar wordt waarschijnlijker bij:
- constitutioneel eczeem bij het kind
- aanwijzingen dat allergische prikkels luchtwegklachten bij het kind uitlokken
- astma, allergische rhinitis of constitutioneel eczeem bij een gezinslid
- aangetoond specifiek IgE tegen inhalatieallergenen
- start van symptomen op latere leeftijd
- de klachten verbeteren op een proefbehandeling met een bronchusverwijder.
Astma bij schoolkinderen is op peuterleeftijd voorspelbaar. In een onderzoek bleek dat ruim 95% van de kinderen onder 3 jaar met frequent piepen
geen astma had op de schoolleeftijd, als het kind geen constitutioneel eczeem had of geen der ouders astma had.
De diagnose wordt het meeste gemist bij kinderen die bij of na een verkoudheid sterk episodische astmatische klachten hebben, die gepaard gaan met 'volle' productieve hoest met ophoesten van geel of groen slijm; dit samenstel van klachten wordt dan geduid als 'bronchitis', terwijl er vaak astma in het spel blijkt te zijn.
Inspanningsastma
Als er (vrijwel) uitsluitend tijdens of na lichamelijke inspanning piepen en kortademigheid optreedt, is er sprake van inspanningsastma.
Dubbeldiagnose astma én COPD
De diagnose astma met persisterende obstructie is vervangen door de dubbeldiagnose astma én COPD. Patiënten met deze dubbeldiagnose dienen te worden behandeld volgens de NHG-Standaard Astma bij volwassenen.
Beroepsastma
Bij iedere patiënt dient te worden nagegaan of er luchtwegblootstelling is aan potentieel sensibiliserende stoffen en of er een relatie is tussen klachten en arbeidsomstandigheden. Klachten van een allergische rhinitis laten overigens vaker een directere tijdsrelatie met het werk zien dan astmatische klachten, omdat die vaak pas vele uren later merkbaar worden.
Het is belangrijk alert te zijn op beroepsastma, omdat de kans op het ontstaan van irreversibel astma aanzienlijk toeneemt naarmate expositie in het beroep langer duurt. Bekende risicogroepen zijn: bakkers (allergie voor meel en deegverbeteraars), werkers met proefdieren als muizen en ratten (allergie voor eiwit in de urine), glastuinbouwwerkers (allergie voor plantensappen, pollen, bestrijdingsmiddelen), gebruikers van latexhandschoenen en gebruikers van tweecomponentenlakken.
